autiproject VTS 3: een klein handvat…

Steeds meer en meer jongeren (en hun ouders) krijgen te horen dat ze een ASS hebben. Een AutismeSpectrumStoornis wordt door de gespecialiseerde instanties steeds vaker vastgesteld, mede door de toegenomen kennis omtrent autisme en aanverwante domeinen.Ook het grote publiek heeft o.a. dank zij de film Ben X kennis gemaakt met het fenomeen.

Uiteraard wordt als gevolg van die ontwikkeling het buitengewoon secundair onderwijs geconfronteerd met steeds meer leerlingen bij wie de diagnose is gesteld. Een normale ontwikkeling want het buitengewoon onderwijs staat bekend om zijn bijzondere aanpak. Jonge mensen met “kwalitatieve” verschillen onderwijzen en begeleiden vraagt een nog meer doorgedreven methode dan de al bestaande.

Leerlingen met een pervasieve ontwikkelingsstoornis zijn vaak, naast vertraagd lerend, ook en in het bijzonder buitengewoon in hun communicatie, verbeelding en sociale interactie. Vandaar dat VTS 3 een grote nood ervaart om tegemoet te komen aan de bijzondere hulpvraag van die jongeren en hun ouders. VTS 3 wil daaraan graag tegemoet komen, maar een autismewerking verder uitbouwen, stelt de school voor zeer grote uitdagingen.

Om adequaat het hoofd te bieden aan de hulpvragen van jongeren, van hun ouders, van begeleidingsdiensten, van CLB,… levert VTS 3 nu reeds op eigen kracht grote inspanningen. In de pers verschenen recent nog berichten dat 1000 jongeren met autisme wachten op een passende begeleiding. Een grote sociale nood tekent zich af, die hoe dan ook zal moeten gelenigd worden. VTS 3 wil en kan in deze niet in gebreke blijven.

Door hun specifieke cognitieve ontwikkeling vragen kinderen met autisme van hun begeleiders een diepgaande specialisatie en expertise. Daar ligt een eerste nood: personeel schoolt constant bij via colloquia, workshops en door het doornemen van gespecialiseerde vakliteratuur. Zij stoten in hun zoektocht naar kennis dan ook op instrumenten en aangepaste leermiddelen die bruikbaar zijn in de klas- en leefsituatie van deze groep jongeren. Daarin investeert de school.

Ook qua infrastructuur zal de school de komende jaren zware inspanningen leveren om de school voor adolescenten met autisme leef- en leervriendelijker te maken. In een grote secundaire school met acht verschillende opleidingen een overzichtelijke structuur aanbrengen, is geen sinecure. Toch maakt VTS 3 zich sterk dat autisten de komende jaren een school zullen aantreffen met lokalen die prikkelarm en autismevriendelijk zijn. Een belangrijke factor in het welbehagen van onze leerlingen. Een “aangepaste” school met eilandjes waarop deze jongeren kunnen onderduiken is ons objectief. Zonder evenwel een doorgedreven integratie in regulier woon- en werkmilieu uit het oog te verliezen. Ook daarop moet de school zwaar inzetten.

Om die integratie te bewerkstelligen wordt in eerste instantie sterk taalondersteunend gewerkt. Om communicatie te stimuleren zijn uitnodigende en pedagogisch sterke methodieken nodig. Elk stadium van ontwikkeling vraagt een superindividuele aanpak met de daarbij horende ondersteuning via visuele stimulansen, pictogrammen, lichaamstaal, verbale expressie, … De lesmaterialen kosten handenvol geld.

Sociale integratie eist van de school een blik op de buitenwereld. Leeruitstappen, vrijetijdssessies, winkeloefeningen, zelfredzaamheid, bosklassen … zijn maar een paar grensverleggende activiteiten op het lange lijstje. Met de gewone werkingsmiddelen kan een school al die leer- en leefsituaties niet financieren. Met wat extra hulp van buitenaf kan ook aan die behoeftes voldaan worden.

De kracht van verbeelding zet tieners aan het dromen. De fantasie prikkelen bij jongeren met autisme is niet altijd evident. Toch hebben ook deze jongeren dromen. Spelvormen, sportactiviteiten, creatieve werkateliers, inlevingsvermogen, samenspel, …: voor ieder normaal mens de gewoonste zaken van de wereld. Voor jongeren met ASS vormen al die “gewone” zaken een bedreiging en veroorzaken stress en angst. Dat kan niet de bedoeling zijn van dromen. VTS 3 kan een houvast bieden door een op maat gemaakt programma voor te leggen. Een klein handvat dat zekerheid biedt, kan een grote steun betekenen…

Groot is dan ook de DANK van de jongeren, de ouders en alle medewerkers van VTS 3 om uw gulle bijdrage ter ondersteuning van een uniek project dat toekomst biedt aan jongeren voor wie de “gewone” wereld niet zo evident is!

Piet (47), vertelt over zijn autisme…

“Zolang ik me kan herinneren, weet ik dat ik niet ben zoals de meeste andere mensen. Maar dat dit anders zijn een naam had, ontdekte ik pas een aantal jaren geleden, nadat mijn vrouw en ik te horen kregen dat onze zoon zich niet op dezelfde manier ontwikkelde als andere kinderen van zijn leeftijd. Robbe was al jaren, wat men noemt, een moeilijk kind. Tijdens zijn kleuterjaren heeft men een tijd lang gedacht dat hij hyperactief was. Op school was er geen huis met hem te houden. Toen hij zes jaar werd en naar de lagere school moest, werd ons voorgesteld hem grondig te laten onderzoeken. Men onderwierp hem aan een aantal tests en observeerde hem zowel thuis als op school. Het verdict luidde: een autismespectrumstoornis.

Een kort stukje uit het verhaal van één van de vele mensen met autisme. Er zijn ongeveer dertigduizend kinderen, jongeren en volwassenen met autisme in Vlaanderen, dit is 1 geboorte op 165. Autisme gaat vaak verscholen achter een gewoon uiterlijk. Autisme heeft vele gezichten en is een zeer verwarrende handicap. Mensen met autisme zien er vaak zo gewoon uit. Je merkt niet onmiddellijk op dat ze een handicap hebben.

De manier waarop we omgaan met mensen met autisme moet aangepast zijn, aan hun andere manier om informatie te verwerken. Door het gebruik van allerlei hulpmiddelen, zoals aangepaste ruimtes en materialen, en een aangepaste (visuele) communicatiestijl. Leren is mogelijk als het onderwijs aangepast is aan de andere manier van informatieverwerking van mensen met autisme.

Logopedie, kinesitherapie, individuele speltraining, sociale vaardigheidstraining (individueel of in groep), psychische begeleiding of alternatieve therapieën kunnen als aanvulling op het onderwijs een bijdrage leveren tot het stimuleren van de ontwikkeling van een kind met autisme. Op latere leeftijd kan het aanbieden van gepaste vormingsmethodieken hen een aantal belangrijke overlevingsvaardigheden alsnog aanleren, of hen minstens wat zelfstandiger maken.

Om elk kind de gepaste opvoeding en onderwijs te kunnen bieden, is informatie en vorming voor ouders, familieleden, vrienden, leerkrachten, opvoeders geen overbodige luxe, maar een noodzaak. Opdat de wereld hen beter zou begrijpen…

Freddy De Vilder

burgemeester Zelzate